ترکیه در بازار آسیای میانه

ترکیه در بازار آسیای میانه تلاشهای ترکیه برای راه یافتن به بازارهای آسیای میانه چند سبب دارد. پیش از همه رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه است که کشورش متبوعش خواهان گسترش روابط با کشورهای آسیای میانه است. سبب دیگر تلاشهای ترکیه برای پیدا کردن بازارهای تازه در آسیای میانه بیم آن کشور از گسترش تولیدات چین در سراسر جهان است.

به گفته محققان چینی در سال 2020 این کشور به یکی از پیشرفته ترین کشورهای جهان بدل خواهد شد. اما ترکیه که در چند سال اخیر سرگرم تلاش برای وارد شدن به اتحادیه اروپا بود، آسیای میانه را تا اندازه ای فراموش کرده است.

خارجی به بازارهای تاجیکستان شاید در 5 سال آینده به سادگی حالا نباشد و ترکها این را به خوبی می فهمند و می کوشند فرصت را از دست ندهند. سرمایه گذاران خارجی، از جمله بازرگانان ترک از این که روسیه به سرعت در بازار انرژی تاجیکستان تسلط می یابد، نگرانند. پس از ساختمان نیروگاههای بزرگ آبی، تاجیکستان به یکی از صادرکنندگان عمده نیروی برق تبدیل خواهد شد. افزون بر این، این کشور از ذخایر غنی طبیعی، از جمله نقره و طلا و سنگهای گران بها برخوردار است. استخراج و بازآفرینی آنها هرچند زحمت طلب، ولی سودآور است. به گفته کارشناسان اقتصادی، سهم سرمایه گذاران ترکیه در اقتصاد تاجیکستان تا کنون ناچیز بوده است. ترکها بازارهای ساختمان و معماری در قرقیزستان، ازبکستان، قزاقستان و آذربایجان را تصرف کرده اند. سهم ترکها در اقتصاد ترکمنستان از نخستین روز استقلال این کشور تا کنون 9 میلیارد دلار برآورد شده است.

درباره وضع بازارهای آسیای میانه سخن گفتن دشوار است، ولی با اطمینان می توان گفت که وارد شدن سرمایه این نکته را نباید فراموش کرد که ترکیه در میان غرب و شرق موقع گرفته و کشورهای غربی و شرقی و آسیای میانه را به هم می پیوندد. غرب برای اجرای بسیاری از برنامه ها در آسیای میانه مبالغی اختصاص می دهد و این برنامه ها را ترکها به اجرا در می آورند.

ترکیه به آسیای میانه توجه ژیوپلیتیکی نیز دارد. واپسماندگی کشورهای منطقه، بخصوص جامعه های ترک زبان در زمینه پیوستن به اقتصاد جهانی به منفعت ترکیه نیست. از نخستین روزهای فروپاشی شوروی تا کنون شمار زیادی از جوانان از کشورهای آسیای میانه در مدارس و دانشگاههای ترکیه به طور رایگان آموزش می بینند. از جمله 207 دانشجو و 32 پژوهشگر تاجیک سالیانه در ترکیه تحصیل می کنند و به عنوان "دوستان ترکیه" به وطن خود برمی گردند.